Çürüme

”…Birkaç dakika sonra, artık bedeni görüntüye kapanmış olan Joachim giyinirken kendisi gök gürültüsünün ortasındaki teşhir direğine bağlandı. Başhekim yeniden süt rengindeki ekrana bakmaya başladı ama bu kez baktığı Hans Castorp’un içiydi ve mırıldanmalarından -ağzından kaçan küfürler ve sözler- beklediğinin çıktığı anlaşılıyordu. Uzun yalvarışlardan sonra hastasının kendi elini görmesine izin verme nezaketini gösterdi ve Hans Castorp hiçbir insanın görmeye niyetlenmediği, kendisinin de görebileceğini hiç düşünmediği ama ne göreceğini de çok iyi bildiği bir şeyi: Kendi mezarını gördü. Işığın gücüyle, daha sonraları gerçekleşecek olan çürümeyi, içinde hareket ettiği etin çözüldüğünü, parçalandığını ve bir hiçlik sisinin içinde eriyip yittiğini gördü; içeriden sağ elinin narin iskeleti görülüyor ve bu iskeletin yüzükparmağında büyükbabasından kalan mühürlü yüzük kapkara ve gevşek sallanıp duruyordu. Yeryüzüne ait bu sert şey, özgür kalıp başka bir et onu bir süre daha taşısın diye bir süre, altında erimeye yazgılı bir bedeni süslemek için takılmıştı. Tienappellerin merhum akrabasının delici kahin gözleriyle bedeninin bildiği bir parçasına baktı ve yaşamında ilk kez öleceğinin bilincine vardı.”

Thomas Mann, Büyülü Dağ

Can yayınları, (herhangi bir baskı) (Çv.İris Kantemir)

sayfa 272.

Kindertotenlieder

İki genç arasındaki dostluk, her birinin ötekine göz koymasına neden olan benlik ve mülkiyet duygularının farkına dayanıyordu. Çünkü ruhun vücuda girmesi tekleşmeyi, tekleşme farklılaşmayı, farklılık kıyaslamayı, kıyaslama tedirginliği, tedirginlik şaşkınlığı, şaşkınlık hayranlığı doğurur; hayranlık da değiş tokuş etme ve birleşme isteğini yaratır. İşte “Etat vai tat” dedikleri budur. Bu kurallar, hayat çamurunun henüz yumuşak olduğu, benlik ve mülkiyet duygularının katılaşmamış bulunduğu gençlik çağı için çok yerindedir..

Sonsuz Ganj da birçok kola ayrılarak denize dökülüyordu. Bu ırmak, insanın yaşam suyundan içerek, içine dalıp çıktıktan sonra yeniden dünyaya gelmiş gibi olduğu, bütün lekeleri silen birçok tanınmış yıkanma yeri bulunan kıyıları ve kavşak yerlerini çevreler. Yeryüzündeki “Saman Yolu”na başka ırmakların da katıldığı ya da şu kar yuvasının kızı “Altın Sinek”le, “Camna” ırmağı gibi diğer ırmakların da kavuştuğu yerlerde, bulundukları adaklara göre saz ve lotuslar arasından gurursuzca suyun kucağına atılmak zorunda olmayanların gerekli biçimde sudan içip dökünmelerini sağlayacak biçemde yapılmış kutsal merdivenleri olanlar da vardı.

Şridaman: “Burası sanki açlık ve susuzluktan, yaşlılık ve ölümden, yazgı ve gözyaşından yedi kat uzak, diyordu. Burası olağanüstü dingin. İnsana, sanki yaşamın tedirgin girdabından kurtulup dingin merkezine göçüvermiş ve orada rahat soluk alacakmış gibi geliyor. Dinle, ne münzevi. Münzevi sözcüğünü kullanıyorum; çünkü; bizi kulak kabartmaya kışkırtan şey inzivanın sessizliğidir. Çünkü onun sayesinde kulak kabartarak bu sessizlikte tümüyle dingin olmayan şeyleri ve düşünde konuşan sessizliği, biz de düşteymiş gibi dinleriz..”

Şridaman gülmek zorunda kalarak, “Hayır”, dedi. “Nirvana’ya böyle demek kimsenin aklına gelmemiş olsa gerek. Ama sen, -zaten kendisinden ancak yadsımayla söz edilebilen Nirvana’dan- kendisi üzerine böyle bir şey ileri sürülemeyeceğini söyleyerek, yani yadsıma yoluyla bunu en gülünç bir biçimde ileri sürmüş oluyorsun. Sen çok kez öyle kurnazca şeylerden söz ediyorsun ki; yani, eğer doğru ama aynı zamanda gülünç olan şeylere kurnazca demek mümkünse. Ben bundan çok hoşlanıyorum; çünkü: bazan sanki hıçkırıyormuş gibi karnımın derisi titremeye başlıyor. Bu da gösteriyor ki; hazla elem arasında bir fark bulunabileceği halde, birisini onaylamak, ötekini yadsımak yalnızca kendi kendini aldatmaktır. Ama yaşamın coşkuları içinde en kolaylıkla onaylanacak ve kabul edilecek bir tür ağlama ve gülme paydası var. Bunun için etki kelimesi kullanılır; çünkü bu, karnımın titreyişlerini hıçkırığa benzeten şen bir acımayı anlatır ki; o da dokunaklılığından ileri gelir ve benim, kurnazlığından dolayı sana biraz da acımama neden olur.”
Nanda:
- Neden bana acıyorsun? diye sordu.
Şridaman:
- Çünkü sen aslında tam anlamıyla Samsara ve yaşamın, kendi içine kapattığı bir çocuğusun, yanıtını verdi. Sen, hiç de suların yüzüne doğru yükselerek tüveyçlerini göğe açan lotus gibi, o ağlama-gülme denizinin yüzüne çıkmak isteğini duyan ruhlardan değilsin. Çünkü sen, kararsızlık içinde birbirine dolaşan maskelerin ve biçimlerin kaynaştığı derinliklerde kendini gayet rahat hissediyorsun ve bu yüzden seni görmek de insana rahatlık veriyor. Ama şimdi ille Nirvana ile uğraşmayı, onun yadsıma kararı üzerine düşünmeyi aklına koymuşsun ve onun kulak kabartılmaya değmediğini insanı ağlatacak bir gülünçlükle ya da tam buraya uygun düşen bir terimle, böyle etkili bir biçimde ileri sürmen, insanı senin keyif verici keyfine acındırıyor.

Thomas Mann, Die Vertauschten Kopfe
Roman, Babil Yayınları